Dobre postępowanie człowieka zależy od należytego ujmowania rzeczywistości. Trzeba więc dotrzeć do prawdy, aby swoje życie budować na prawdzie. Nieraz bowiem opór wobec prawdy może być przejawem zadufania we własną mądrość, lekceważenia autorytetów i negowania doświadczeń poprzednich pokoleń.
W encyklice „Fides et  ratio” Jan Paweł II pisał: „Pragnienie prawdy jest głęboko zakorzenione w sercu człowieka i z natury szuka on jej i może ją poznać.

Bowiem prawda nie jest wynikiem umowy, ale uznania przez rozum rzeczywistości obiektywnej”. Nie ma człowieka, który nie szukałby prawdy. Dziecko pragnie dowiedzieć się, czy otaczający go świat jest realny i prawdziwy. Już jako niemowlę wodzi oczami za poruszającymi się przedmiotami, dotyka je, wkłada do buzi, rozbiera na części. To jego sposób poznawania rzeczywistości, szukania prawdy o tym, z czym się spotyka. My dorośli często myślimy, że dziecko niszczy zabawki, nie szanuje ich. Ale to nie tak! Takie zachowania to nieświadome poszukiwanie prawdy o tym przedmiocie, poznawanie go od samego środka. Kiedy dziecko nauczy się mówić, zasypuje otoczenie pytaniami, „a co to?”, „dlaczego?”, „po co?”. I czeka, spodziewając się, że powiedzą mu prawdę. Kiedy rodzice zapisują swoje dziecko do przedszkola czy szkoły, spodziewają się, że zdobędzie tam wiedzę zgodną z rzeczywistością, że pozna prawdę nieprzemijającą, ponadczasową, niezależną od epoki społecznej, prądów politycznych i kulturowych. Dorastający człowiek nie tylko przyjmuje przekazywaną mu wiedzę, ale wraz z rozwojem krytycznego myślenia sam poszukuje prawdy. Szpera w różnych książkach, wertuje szpalty gazet, przeszukuje strony internetowe, słucha radia, wpatruje się w ekran telewizora czy smartfona, mając nadzieję, że dowie się z nich wszystkiego, co nazywamy prawdą. Człowiek czuje się mocno zraniony, kiedy jest wprowadzany w błąd i oszukiwany, gdy oczekuje prawdy, a dostaje fałsz. Chociaż czasami bywają i takie prawdy, których w danej chwili człowiek nie jest w stanie znieść. Potrzebuje czasu, aby przyjąć taką trudną prawdę, broni się i prosi, aby nie mówić mu, że np. jest nieuleczalnie chory. W takiej sytuacyjnie od razu przekazujemy bolesną prawdę człowiekowi, aby go ona „nie zabiła”. Jezus znał naturę człowieka i dlatego też mówił do uczniów „Jeszcze wiele mam wam do powiedzenia, ale teraz znieść nie możecie”. Ja ze swojej praktyki zawodowej (psychologa) mogę powiedzieć, że jednym z najtrudniejszych aspektów mojej pracy jest rozeznać, w którym momencie człowiek jest gotowy, aby przyjąć prawdę o sobie, o swoich zachowaniach, motywacjach i sytuacji, w jakiej się znajduje. Z drugiej strony są też ludzie, którzy chcą znać całą prawdę o swojej sytuacji. Taka prawda ich nie załamuje, a wręcz mobilizuje. Bo do prawdy też musimy dorosnąć. Dzisiaj często w życiu publicznym słyszymy, jak często ludzie oskarżają się nawzajem o kłamstwo. Jak Piłat, w odpowiedzi pytają, wzruszając ramionami: „A cóż to jest prawda?”. Od kiedy sformułowano teorię względności, twierdzą, że nie ma czegoś takiego jak obiektywna prawda – zależy to bowiem od twojego punktu widzenia. Tymczasem względność nie oznacza, że 2+2, jeżeli liczymy od prawej strony do lewej, to mamy 3, a licząc od lewej strony do prawej – mamy 5. Obiektywnie 2+2 = 4. I takiej prawdy oczekujemy, potępiając plagę systematycznego fałszowania prawdy poprzez manipulowanie informacjami.

Lucyna Styś (artykuł  pochodzi z  wewnętrznego czasopisma naszego instytut)